Egbert Wolleswinkel // De Melm

---

• De Melm

Aan het Jozef Israelsplein in het Haagse
Benoordenhout staal het Renswoudehuis. Hoewel liet in 1923 is gebouwd heeft het een lange voorgeschiedenis, die nog zichtbaar is aan het interieur van de regentenkamer, afkomstig uit het voormalige weeshuis aan het Westeinde. Daar was vanaf het midden van de achttiende eeuw het oude Burgerweeshuis samengebracht met de Fundatie van Renswoude, als uitvloeisel van het testament van de vrijvrouwe van Renswoude. De 250ste sterfdag van deze hoogbejaarde, maar schatrijke en kinderloze douairière Frederik Adriaan baron van Roede van Renswoude, is in 2004 uitgebreid herdacht met tentoonstellingen en jubileumboeken.
Maria van Reede-Duyst van Voorhout (1662- 1754) had haar nalatenschap bestemd voor een hogere beroepsopleiding van schrandere weesjongens, waarmee zij op een voor haar tijd verlichte wijze de toenmalige standenmaatschappij doorbrak'. De na haar overlijden in Utrecht, Delft en Den Haag gevestigde fundaties hebben in de loop der tijd uitmuntende vaklieden afgeleverd en bestaan nog steeds, maar verstrekken thans alleen leningen en studiebeurzen.
Werd de nobele daad van de vrijvrouwe in den lande nog tot ver na haar dood gepre- zen, in Renswoude veroorzaakte de onverwachte bestemming van haar vermogen niets minder dan een schok. De erfgenamen, die genoegen moesten nemen niet een buitenplaats in een weliswaar hoge en vrije heerlijkheid, constateerden al snel dat de inkomsten bepaald geen vetpot waren. De pachten en tienden die de boeren jaarlijks moesten betalen waren in tijden van oorlog en crisis nauwelijks op te brengen, terwijl onvruchtbare gronden braak bleven lagen.
Deze familiekroniek beschrijft de lotgevallen van een boerengeslacht te Renswoude, dat al meer dan drie eeuwen op dezelfde boerderij woont. Aan de hand van historische gebeurtenissen en met gebruikmaking van authentieke bronnen worden de opeenvolgende generaties gevolgd in hun pogingen te overleven en hun verworvenheden te behouden. Zonder huwelijkspolitiek was het in voorgaande eeuwen nauwelijks mogelijk een boerderij generatieslang binnen een familie voort te zetten. De ontdekking van de kunst- mest aan het einde van de negentiende eeuw maakte verdere intensivering van de bedrijfsvoering mogelijk, waardoor ruimere ontplooiingskansen voor het nageslacht ontstonden.
In 1892 leek zowaar iets van de geest van de vrijvrouwe overgewaaid te zijn naar de ongetrouwde Mientje-meu, die bij testament een kapitaal in de zgn. Grootboeken van de Nationale Schuld belegde, waarvan drie weeskinderen uit de familie het levenslange vruchtgebruik genoten. Het duurde zestig jaar voordat de hoofdsom onbelast was, maar toen konden de erfgenamen er niet meer aankomen. Door de inwerkingtreding van de Wet administratie grootboekschulden kwam het bedrag alsnog vrij en bleek na een eeuw inflatie net voldoende om er dit boekje van uit te geven.

" Egbert Jan Wolleswinkel (1950) is jurist en is """werkzaam als secretaris van de Hoge Raad van Adel in Den Haag. Hij woont al dertig jaar aan de rand van het Benoordenhout in de Archipelbuurt, maar vanaf 1991 tevens op De Kleine Melm te Renswoude. Sindsdien is hij voorzitter van de historische vereniging in zijn geboorteplaats.

gebonden uitgave

oplage 250 stuks